Van basketbalveld naar systeemverandering: het verhaal achter YETS

“Wat jongeren fundamenteel nodig hebben, is iemand die écht in hen gelooft.” Vanuit die overtuiging richtte Peter Ottens in 2015 de YETS Foundation op. Wat begon als een basketbalinitiatief, groeide uit tot een beweging die jongeren een tweede thuis biedt. In een uitgebreid gesprek vertelt Ottens hoe YETS zich ontwikkelde en met verschillende programma’s werkt aan verbinding, ontwikkeling en perspectief.

De YETS Foundation: nabijheid als fundament

YETS vindt zijn oorsprong in Peters eigen ervaring met de kracht van betrokken volwassenen. Liefde, structuur, discipline en aandacht gaven hem de stevige basis om op te groeien en kansen te grijpen. Het lukte hem om zijn droom waar te maken: basketballen in Amerika. Tegelijkertijd zag hij leeftijdsgenoten met misschien wel meer talent afhaken, omdat steun, stabiliteit en het vertrouwen van een volwassene ontbraken.

Toen Peter terugkwam in Nederland, wilde hij deze jongeren helpen. Samen met vrienden gaf hij sportworkshops op scholen en in de jeugdgevangenis. Sport hielp de jongeren om het beste uit zichzelf te halen. Maar Peter merkte al snel: één workshop is te kort om jongeren echt te veranderen.

Deze ervaring vormde de basis voor zijn kijk op het jeugddomein. Waar jongeren nu vaak te maken krijgen met wachtlijsten, hoge kosten en complexe zorg, ziet Peter een fundamenteler probleem: het gebrek aan nabijheid en een volwassene die er echt voor hen is. Met YETS wil hij dat gat vullen. Niet als hulpverlenende instantie, maar als mens-tot-menspartner die naast jongeren staat.

“Wij begeleiden kwetsbare jongeren in hun ontwikkeling”, vertelt Peter. “Onze coaches zijn daarbij de mentoren, sport is het middel. We helpen de jongeren een positieve rol te spelen in hun gemeenschap, waardoor zij die op hun beurt kunnen versterken. Nabijheid maakt het verschil tussen meedoen en uitvallen. Niet vanuit een professionele rol, maar als iemand die écht beschikbaar is.”

Hoe jongeren bij de YETS Foundation een plek vinden

“De YETS Foundation werkt intensief samen met scholen in Schiedam, Vlaardingen en ook steeds meer in Maassluis. Scholen zijn de logische vindplaats: daar zijn jongeren zichtbaar, ontstaat contact en wordt duidelijk wie vastloopt. YETS biedt daarbij bewust een alternatief voor de straatcultuur die in deze wijken vaak dominant is”, legt Peter uit. “Wij levelen niet met jongeren; wij dagen hen uit om met óns te levelen.”

Een andere kijk op jongeren helpen

De YETS Foundation ziet zichzelf niet als aanvullend op de jeugdzorg, maar als een ander type antwoord. “Idealiter is jeugdzorg het vangnet voor wat ons niet lukt”, stelt Peter.

Hij deelt voorbeelden die laten zien wat er kan veranderen als een jongere een betrokken volwassene naast zich krijgt. Zo werd een jongere dagelijks met een taxi naar een dagbesteding in Rotterdam gebracht. Een traject dat tonnen kostte. De YETS-coach pakte het anders aan: hij stapte de woonkamer binnen, bouwde rustig vertrouwen op, ging een keer kibbeling eten en bleef ook ’s avonds bereikbaar. Binnen drie maanden zat de jongere weer in de schoolbanken.

Voor Peter laat het zien waar het systeem tekortschiet: “We proberen door oplossingen heen te repareren wat eigenlijk vraagt om iets veel basalers: een mens die er is.”

Van passie naar structuur

Na tien jaar groei merkte YETS Foundation dat de energie van ondernemen en intuïtief handelen ook een keerzijde had: brandjes blussen, weinig structuur en het risico om te veel te reageren op prikkels van buitenaf.
Peter: “We zijn begonnen vanuit passie, maar naarmate we groeiden, ontstond het gevoel dat we het overzicht kwijt raakten. Vergaderingen gingen steeds over wat er misging, niet over waar we naartoe wilden.”

YETS zocht een partner die kon helpen om dromen en visie te vertalen naar concrete doelen, structuur te brengen zonder de ziel te verliezen, rust en overzicht te creëren en te voorkomen dat groei werd gestuurd door toeval of externe druk. Morgens bleek een goede match, en daarmee was de samenwerking geboren.

Preventieve kracht en een andere energie

De samenwerking met Morgens begon met het scherp krijgen van de strategie en visie. Van daaruit werden doelen concreet gemaakt en vertaald naar een dashboard dat richting geeft en helpt om vooruit te kijken in plaats van alleen te reageren.
Peter merkt dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden: “Gesprekken gaan minder over incidenten en meer over strategie. Collega’s buiten het MT schuiven nu aan, waardoor eigenaarschap en betrokkenheid groeien. Er ontstaat preventieve kracht in plaats van brandjes blussen en de organisatie werkt nu meer vanuit rust en minder vanuit impuls. Bovenal merken we dat de energie verandert. Mensen voelen zich meer gezien en gehoord, en dat straalt door naar de jongeren.”

Of jongeren het al merken? “Het is te vroeg om daar harde uitspraken over te doen”, antwoordt Peter. “Maar ik geloof dat coaches die meer rust en erkenning ervaren, dat automatisch doorgeven.”

De volgende stappen: groei, impact en systeemverandering

De YETS Foundation werkt verder aan professionalisering, maar kijkt gelijktijdig naar de grotere beweging: laten zien dat nabijheid werkt, dat lokale rolmodellen essentieel zijn, en dat het systeem rondom jongeren anders moet worden ingericht.
Twee grote dromen vormen de stip op de horizon:

1. In Schiedam, Vlaardingen en Maassluis laten zien dat elke jongere een rolmodel kan hebben en daarmee aantonen dat maatschappelijke problemen drastisch kunnen verminderen.
2. Nederland overtuigen van de kracht van de grassroot organisatie met de structuren van een professionele partij?

Daarvoor bouwt de YETS Foundation ook aan financiële duurzaamheid. Denk aan:

• Lezingen en leiderschap- en cultuurtrajecten via YETS Move.
• Een nieuwe frisdranklijn (UNFILTERED) waarvan de opbrengsten terugvloeien naar de stichting.
• En de recent toegekende Preventieve Schoolcommunities aanpak.

De toekenning van de aanpak Preventieve Schoolcommunities betekent een volgende stap in die beweging. In deze Regio Deal bundelen gemeenten, YETS, scholen en andere maatschappelijke organisaties in Maassluis, Vlaardingen en Schiedam hun krachten om preventie en nabijheid rondom jongeren structureel te organiseren.

Die aanpak sluit nauw aan bij waar YETS al jaren voor staat. Sport is daarbij het middel, niet het doel. Door sport, onderwijs, welzijn en begeleiding rondom jongeren te verbinden, ontstaat een omgeving waarin signalen eerder worden gezien en ondersteuning dichtbij is. Niet pas ingrijpen wanneer een jongere vastloopt, maar investeren in vertrouwen, weerbaarheid, talentontwikkeling en perspectief. Juist doordat YETS midden in de wijk en op scholen aanwezig is, kan die preventieve kracht dichtbij jongeren worden georganiseerd.

De ambitie reikt daarmee verder dan deze drie gemeenten: laten zien wat er mogelijk is als nabijheid en preventie structureel onderdeel worden van het systeem rondom jongeren. Zoals Peter het verwoordt:

“Als iedereen zegt dat dit is wat jongeren nodig hebben, laten we het dan eindelijk durven dóen. Ik wil later niet zeggen dat we alleen maar mooie woorden hadden. Dit is het moment om het systeem om te keren”, aldus Peter.