Actueel / Zorg
In Alphen aan den Rijn wordt de jeugdhulp sinds twee jaar op een manier georganiseerd die afwijkt van de rest van Nederland. Niet vanuit versnippering, maar vanuit eigenaarschap. Niet vanuit productcodes, maar vanuit wat gezinnen écht nodig hebben. Directeur-bestuurder ad interim Sijko Wierenga neemt ons mee in de verandering die gaande is en geeft aan waarom juist deze tijd vraagt om lef, helderheid en fundamenteel anders kijken.
Oog voor Thuis is de jeugd- en gezinshulporganisatie van Alphen aan den Rijn. In lokale, herkenbare teams ondersteunen zij kinderen, jongeren en ouders bij opvoed- en gezinsvragen, altijd dichtbij en met oog voor het hele netwerk rondom het gezin. Zij onderzoeken hulpvragen, bepalen welke ondersteuning passend is en bieden laagdrempelige en betrouwbare jeugdhulp die echt aansluit bij de leefwereld van gezinnen.
Waar veel gemeenten werken met stichtingen of regionale samenwerkingsconstructies, koos Alphen aan den Rijn bewust voor een andere route: een gemeentelijke BV die zowel toegang als hulp biedt.
Die keuze was hard nodig. Jarenlang organiseerden zeven jeugdhulpaanbieders zelf de toegang én de uitvoering. Met als gevolg: stijgende kosten, weinig inzicht en beperkte sturingsmogelijkheden.
“We moesten opnieuw beginnen. Gewoon vanaf nul.” zegt Wierenga.
Met Oog voor thuis creëerde de gemeente een organisatie die dichtbij staat, maar wel professioneel op afstand opereert. Met duidelijke verantwoordelijkheden, een Raad van Commissarissen en ruimte voor ontwikkeling.
Na twee jaar pionieren staat Oog voor thuis op een kantelpunt. De basis staat, de koers is helder, en er ontstaat steeds meer rust en voorspelbaarheid in het werk. Volgens Wierenga is het nu tijd voor een volgende stap: “We willen een organisatie zijn die niet alleen toegang regelt, maar ook daadwerkelijk helpt. En dat op een manier die logisch is voor gezinnen.”
Dat betekent: minder doorverwijzen en meer zelf doen, zonder alles tegelijk te willen. Expertise wordt stap voor stap opgebouwd, terwijl specialistische zorg voorlopig bij regionale partners blijft.
Een van de grootste veranderingen is de keuze om zelf behandelingen te verzorgen. Maar dan niet met vaste behandelroutes of productcodes. Oog voor Thuis zet in op wendbaarheid: beginnen met wat nodig is, meebewegen met de situatie, en stoppen zodra dat kan, ook als dat spannend voelt voor ouders.
“Kwaliteit zit niet in protocol, maar in het gesprek,” zegt Wierenga. Dat vraagt vakmanschap: verwachtingen kunnen uitspreken, ruimte maken voor het verhaal van ouders en steeds opnieuw kijken wat werkt.
Wierenga benadrukt dat goede hulp begint vóórdat problemen groot worden. “Eigenlijk wil je voorkomen dat mensen überhaupt in de jeugdzorg terechtkomen,” vertelt hij. “Dat vraagt om vroeg signaleren, bijvoorbeeld op school, samenwerken met welzijnsorganisaties en organisaties voor algemeen maatschappelijk werk en jongerenwerk. En om normaliseren: Vaak is het voldoende om gezinnen te ondersteunen vanuit eigen netwerk of omgeving, zodat zij zoveel mogelijk hun eigen leven blijven leiden.”
Zoals in veel gemeenten staan ook in Alphen de jeugdhulpkosten onder druk. Het antwoord daarop is volgens Wierenga géén plafond en géén automatische verlengingen, maar inhoudelijk vakmanschap.
“Als je vertrekt vanuit de inhoud en aansluit op wat mensen zelf willen bereiken, volgt het financiële resultaat vanzelf.”
Daarom werkt Oog voor Thuis aan drie inhoudelijke pijlers:
Het vraagt lef om niet meteen in de hulpstand te schieten, maar juist te normaliseren, begrenzen en richting te geven. Soms het effectiever om op je handen te gaan zitten, te verdragen en erbij te blijven.
Opvallend is dat Oog voor thuis werkt met beschikkingen terwijl veel gemeenten dat niet doen. Voor Wierenga is het helder: “Een burger heeft recht op duidelijkheid. Dat begint met een beschikking.”
Het helpt gezinnen begrijpen waar ze aan toe zijn en maakt bezwaar mogelijk. Maar het zorgt óók voor scherpte naar aanbieders: de hulp loopt niet ongezien door en het helpt aanbieders de hulp actief te evalueren en keuzes goed te onderbouwen.
De komende periode richt Oog voor thuis zich op sterkere samenwerking met partners in stad en regio. Wierenga ziet daarbij een belangrijke verandering in denken: “Jeugdhulp is niet van ons. Het is iets wat je samen doet, met het gezin, het netwerk en de stad.”
Dat vraagt een andere houding: minder doorverwijzen, meer naast elkaar optrekken. Niet overnemen, maar eigenaarschap terugleggen.
De ambitie van Oog voor Thuis is helder:
Maar er is ook een lange termijn ambitie die Wierenga drijft:
“Ik ben pas echt trots als we kunnen laten zien dat kinderen die residentieel zijn geplaatst weer thuis wonen. Dát is waar we het voor doen.”
Dit interview maakt deel uit van de interviewreeks ‘De Jeugdzorg van Morgen’, waarin we stakeholders in de jeugdzorg spreken over de ontwikkelingen en uitdagingen voor de komende jaren. Met deze interviews brengen we inzichten en inspiratie als voeding voor vooruitgangskracht in de jeugdzorg.
Wil je verder praten naar aanleiding van dit artikel? Neem dan contact op met Marije Overbeek.