Cases / Data en AI

Van AI‑wirwar naar bestuurlijke focus bij SGR

02-07-2026 3 minuten

Veel publieke organisaties voelen de druk om “iets met AI” te doen. Ontwikkelingen volgen elkaar snel op, tools zijn laagdrempelig beschikbaar en verwachtingen zijn hoog. Tegelijkertijd roept AI fundamentele vragen op over risico’s, governance en verantwoordelijkheid. Ook Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR) herkende dit spanningsveld. De centrale vraag was niet wát AI kan, maar hoe SGR er als organisatie verantwoord en doelgericht mee start. Met een AI‑Lab hielp Morgens SGR om richting en focus aan te brengen in de AI‑wirwar.

Over Stichting Garantiefonds Reisgelden

Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR) beschermt consumenten tegen financieel verlies wanneer een aangesloten reisorganisatie failliet gaat. Daarmee vervult SGR een cruciale maatschappelijke rol in de reisbranche. De organisatie opereert in een dynamisch speelveld waarin marktontwikkelingen, financiële risico’s en toezicht nauw met elkaar verweven zijn. Besluiten hebben directe impact op consumenten, deelnemers en het vertrouwen in de sector. Juist in die context is de opkomst van AI relevant, maar ook bestuurlijk gevoelig.

De vraag: aanleiding en doel van het AI‑Lab

De aanleiding voor het AI‑Lab was tweeledig. Enerzijds neemt de urgentie rondom AI zichtbaar toe. Ontwikkelingen in de reisbranche gaan snel, AI beïnvloedt hoe reizen worden aangeboden en nieuwe toetreders kunnen sneller en met andere risicoprofielen de markt betreden. Binnen SGR wordt bovendien steeds vaker gebruikgemaakt van AI‑tools, mede door de beschikbaarheid van Copilot‑licenties. Anderzijds leeft er bestuurlijke terughoudendheid: hoe verhoudt deze technologische versnelling zich tot de maatschappelijke verantwoordelijkheid, het toezicht en de beperkte schaal van de organisatie?

Het AI‑Lab was daarom ingericht rond vier samenhangende doelen. Allereerst was er behoefte aan een bredere strategische duiding van AI. Niet alleen de vraag wat AI kan, maar vooral wat AI betekent voor SGR als organisatie en voor de context waarin zij opereert. AI wordt expliciet gepositioneerd als een ontwikkeling die raakt aan strategie, marktpositie, kernprocessen en toezicht, en niet als een IT‑of productiviteitsvraagstuk.

Ten tweede wilde SGR relevante use cases verkennen en verbreden, zonder direct te verzanden in een lange lijst van ideeën of pilots. Het doel was juist om gezamenlijk te onderzoeken waar AI daadwerkelijk waarde kan toevoegen en waar de risico’s en gevoeligheden liggen. Daarbij ligt de nadruk niet op losse toepassingen, maar op de vraag welke kernprocessen het meest kansrijk zijn voor een verantwoorde inzet van AI.

Een derde doel was inzicht krijgen in wat AI‑implementatie organisatorisch en bestuurlijk vraagt. Tijdens het AI‑Lab staan vragen centraal als: welke keuzes moeten expliciet door bestuur en management worden gemaakt? Welke eisen stelt AI aan governance, compliance en menselijke controle? En hoe voorkom je dat AI‑initiatieven blijven hangen bij individuele voorlopers of losse experimenten, zonder structurele impact?

Tot slot was er aandacht voor het beter benutten van de recent verstrekte Copilot‑licenties. Niet als doel op zich, maar als illustratie van een bredere vraag: hoe zorg je ervoor dat AI‑tools bijdragen aan consistente werkwijzen en organisatiebrede waarde, in plaats van incidentele productiviteitswinst op individueel niveau?

De opzet van het AI‑Lab is daarmee nadrukkelijk breder dan een toolworkshop. De sessie was bedoeld als een strategische verkenning van de betekenis van AI voor SGR, zowel intern als in relatie tot de veranderende reisbranche. Het AI‑Lab fungeerde zo als bewust startpunt: eerst scherp krijgen waar AI voor SGR wél en niet van waarde is, en welke bestuurlijke keuzes daarvoor nodig zijn.

Onze aanpak: het AI‑Lab als focusinstrument

1. Ontwerp en voorbereiding

Morgens ontwierp het AI‑Lab als een strategische sessie, niet als training of demonstratie. Voorafgaand aan de dag voerde Morgens gesprekken met betrokkenen binnen SGR om perspectieven, zorgen en verwachtingen op te halen. Deze voorbereiding maakte zichtbaar waar spanningen zaten: tussen innovatie en risico, tussen urgentie en bestuurlijke voorzichtigheid, en tussen experimenteren en beheersen.

2. Faciliteren van het bestuurlijke gesprek

Tijdens het AI‑Lab faciliteerde Morgens het gesprek tussen de bestuurders. AI werd besproken langs vijf samenhangende dimensies: strategie, processen, organisatie en mens, technologie en governance & compliance. Hierdoor ontstond ruimte voor een volwassen gesprek over AI, zonder hype en zonder directe oplossingsdrang.

3. Focus aanbrengen in de AI‑wirwar

Een belangrijk resultaat van de sessie was het gezamenlijk aanbrengen van focus. In plaats van een brede AI‑agenda werd duidelijk dat de grootste potentiële waarde ligt in een beperkt aantal kernprocessen: schadeafwikkeling, risicobeheer en klantinteractie. Deze processen zijn bepalend voor de maatschappelijke taak van SGR en vragen daarom om een zorgvuldige, ondersteunende inzet van AI, met blijvende menselijke controle.

Het resultaat: gedeeld begrip en richting voor vervolg

Het AI‑Lab leverde geen uitgewerkte AI‑strategie op, maar wel iets fundamentelers: gedeeld bestuurlijk begrip. AI werd expliciet gezien als een structurele organisatie‑ en bestuursopgave, niet als een tijdelijk experiment.

Daarnaast ontstaat duidelijke richting voor vervolgstappen, waar Morgens ook bij ondersteunt. SGR kiest voor een thematische aanpak, gericht op verdieping van de drie kernprocessen. Per kernproces wordt uitgewerkt welke AI-toepassingen realistisch en verantwoord zijn, welke data daarvoor nodig is en welke risico’s worden afgewogen. AI blijft in gevoelige processen altijd ondersteunend: de mens blijft verantwoordelijk voor de uiteindelijke beslissing.

Impact: een herkenbaar startpunt voor publieke organisaties

De ervaring van SGR laat zien dat starten met AI niet begint bij technologie, maar bij focus en bestuur. Het AI‑Lab bood een gestructureerd moment om AI op strategisch niveau te bespreken, kernprocessen te doordenken en bestuurlijke keuzes expliciet te maken. Het resultaat: rust, richting en een concreet vervolgplan.

Meer weten?

Voor publieke organisaties die worstelen met dezelfde vragen (hoe verhoudt AI zich tot onze maatschappelijke verantwoordelijkheid, waar beginnen we, en hoe voorkomen we dat initiatieven verzanden) is deze aanpak direct toepasbaar. Morgens begeleidt organisaties bij het opzetten van een eigen AI‑Lab: van strategische verkenning tot een bestuurlijk kader en concrete vervolgstappen. Compact, gericht en afgestemd op de schaal en context van jouw organisatie.