Deze website maakt gebruik van cookies melding sluiten
Overheid

Wynand Dassen over de gemeente Rotterdam van Morgen

Wynand Dassen is de Deputy Chief Resilience Officer binnen het Resilience Team van de gemeente Rotterdam. Mark Elstgeest en Laura Steenbrink spraken met hem over hoe de gemeente Rotterdam er volgens hem uitziet over 5 tot 10 jaar en welke uitdagingen hij onderweg voorziet.

Dit gesprek maakt deel uit van onze interviewreeks over de overheid van Morgen.

Hoe ziet de gemeente Rotterdam er over 5 tot 10 jaar uit?

“De overheid van Morgen betekent meer integraliteit, meer flexibiliteit en meer improviserend vermogen. Resilience is de veerkracht van mensen, gemeenschappen, organisaties, bedrijven en systemen om te overleven, zich aan te passen en te groeien ongeacht de aard en omvang van acute crises en langdurige spanningen."

Omgaan met shocks & stresses
"Je kunt de ontwikkeling van een stad zien als een grafiek. Op een gegeven moment ontstaat er iets dat de ontwikkeling terugwerpt: denk aan een ramp als een overstroming, een snel verslechterende veiligheidssituatie of gehackte computersystemen. De kunst is om daar als stad van te herstellen en op een hoger niveau verder te gaan, want je hebt ervan geleerd. Maar als je niet voorbereid bent, niet resilient dus, dan herstel je wel, maar kom je niet meer terug op het oude niveau.”

shocks and stresses

“Soms zijn shocks & stresses het gevolg van transities, zoals digitalisering, de afbouw van fossiele energie, of migratie. De kunst is daarop goed in te spelen en shocks & stresses niet alleen te voorkomen, maar juist ervan te profiteren.”

In 2014 is Rotterdam toegetreden tot het 100 Resilient Cities netwerk, een initiatief van de Amerikaanse Rockefeller Foundation. Ze helpen de steden die aangesloten zijn om Resilient te worden: wendbaar en veerkrachtig. Rotterdam is een stad die internationaal tot de verbeelding spreekt en die met name is uitgekozen vanwege de internationale reputatie op het gebied van klimaatadaptatie. Zie ook: www.100resilientcities.org

De stad als een zwerm vogels: wie bepaalt de koers?
“De governance van de stad is ook in transitie door een veelheid aan factoren, dat is bekend. We gebruiken vaak de metafoor van een zwerm vogels. Wie bepaalt daar nu de koers? Dat is niet de gemeente, maar de stad zelf met al zijn stakeholders: burgers, woningbouwcorporaties en ondernemers. Zij werken binnen netwerken samen aan de stad. Hoe beter deze netwerken functioneren, hoe meer resilient de stad wordt.

In de Rotterdam Resilience Strategie hebben we een zevental doelstellingen geformuleerd aan de hand waarvan we onszelf de vraag stellen: wat zijn de uitdagingen, de shocks & stresses, die we tegenkomen? Die hebben te maken met digitalisering, de energietransitie, toenemende migratie en spanningen in de samenleving. Hoe ga je daarmee om? En hoe kunnen wij als gemeente, maar ook jij als inwoner en ondernemer, bijdragen aan de resilience van de stad?"

De zeven doelstellingen van Rotterdam Resilience

Waar staat Rotterdam nu?

“Mijn stelling, door velen onderschreven, is dat Rotterdam een fantastische stad is, maar ook dat we helaas nog wel een aantal hardnekkige (veelal sociale) problemen hebben. En dat hebben we al heel lang."

Wicked problems
"Dit zijn dus geen incidenten, maar langlopende problemen: de wicked problems. We werken eraan zo goed als we kunnen, we boeken vooruitgang, maar er is méér nodig om de problemen echt de baas te kunnen. Weliswaar stellen we extra middelen (geld en capaciteit) beschikbaar om bijvoorbeeld de veiligheid te verbeteren, maar we zouden nog veel meer beschikbaar moeten hebben om ook de achterliggende problemen aan te pakken. Bijvoorbeeld op het gebied van werk, jeugd en opvoeding. Het herstel is vaak nog partieel of tijdelijk. Vanuit het resilienceteam proberen we dit te adresseren.

Anderszins kun je je ook afvragen of we voldoende werk maken van de transities. Als we bijvoorbeeld naar de energietransitie kijken: Rotterdam is nog verschrikkelijk afhankelijk van fossiele brandstoffen, de hele haven draait erop. Om de klimaatdoelstellingen op tijd te halen en ook van het Groningse gas af te raken, staan we voor een mega opgave. Het moet eerder sneller dan langzamer. Als we daar niet voortvarend mee omgaan, heeft dat een enorme impact op onze economie.

Een negatief inspirerend voorbeeld van een worstcasescenario is de stad Detroit. Gelukkig gebeurt er in Rotterdam al veel, maar het moet nog beter. Een ander voorbeeld is digitalisering. Dit biedt enorme kansen, maar dan moet je er wel voortvarend op in weten te spelen, er is meer opleiding nodig. Bedrijven moeten beter toegerust zijn om cyberveilig te kunnen opereren."

Wynand Dassen
Wynand Dassen

"De overheid en vele andere instanties in de stad zijn op tal van fronten bezig om de resilience te versterken. De uitdaging voor het resilienceteam is om manieren te vinden voor hoe we nog beter aan de transities kunnen werken en echt het verschil kunnen maken om ook de hardnekkige problemen verder te krijgen. Dat kan alleen als stakeholders ervoor open staan om op zijn minst kritisch naar hun beleid en de dagelijkse praktijk te kijken en samen met het resilienceteam op zoek te gaan naar verbetering en vernieuwing.”

Resilience scan
“Samen met de Rockefeller Foundation zijn we een resilience scan aan het ontwikkelen om het begrip handen en voeten te geven. Dan kun je als projectleider of directeur concreet kijken wat resilience voor jouw organisatie of project/plan betekent, met welke shocks & stresses je te maken hebt, hoe je bijdraagt aan de resilience doelstellingen en hoe het staat met de resilience kwaliteiten.”

Wat is er voor nodig om te komen tot de gemeente Rotterdam van Morgen?

“De stad Rotterdam komt met allerlei goede initiatieven. Zo is er bijvoorbeeld de Right to Challenge, waarbij bewoners taken van de gemeente kunnen overnemen als ze het denken slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. Dit is bij de Schepenstraat in Crooswijk gebeurd, waar de bewoners hebben aangegeven dat ze het niet eens waren met de herstructurering van de straat. Ze hebben het heft in eigen hand genomen en het plan veranderd in samenspel met de gemeente. Andere voorbeelden zijn Citylab010 (innovatieve ideeën), of de meer dan 1000 kleinere bewonersinitiatieven."

Initiatieven doorzetten
"Maar dit soort initiatieven zou je eigenlijk moeten opschalen: het blijven nog te vaak experimenten en het is nog lastig om het gemeentelijke apparaat sectoroverstijgend en flexibel te laten meewerken. Want voor je het weet, komen er weer nieuwe experimenten. Vanuit resilience doen we een oproep om deze manier van werken nog serieuzer te nemen. Oftewel: we moeten de energie in de samenleving mobiliseren en faciliteren. Dat vraagt om een integrale benadering en goede samenwerking met alle partijen.” 

De kwaliteiten van resilience

Kwaliteit behouden en maatwerk leveren
“Een uitdaging hierbij is hoe je goed kunt inspelen op initiatieven van bewoners en ondernemers, en tegelijkertijd de efficiëntie en deskundigheid van de gemeente kunt behouden. Vergeleken met andere landen hebben we in Nederland een overheid van topkwaliteit. Maar wel een overheid die georganiseerd is op efficiëntie en centralisering. De overheid van Morgen moet planmatigheid en efficiëntie zien te verbinden met de vraag naar maatwerk om echt rekening te houden met het individuele belang van de burger en ondernemer. Als we dat voor elkaar krijgen, blijven we een gouden land en blijft Rotterdam een gouden stad.”

"We moeten de energie in de samenleving mobiliseren en faciliteren. Dat vraagt om een integrale benadering en goede samenwerking met alle partijen en improviserend vermogen."

“Een paar maanden geleden ben ik op bezoek geweest bij het kantoor van de Rockefeller Foundation in Londen. Zij vroegen me waar het bij resilience nu echt om draait. En dat is voor ons dat bij alles wat we doen, de Rotterdammer er beter van wordt. Dus als we willen werken aan klimaatverandering of inrichting van de buitenruimte, de vraag stellen: hoe wordt de Rotterdammer daar écht beter van? Aan die opdracht moeten we hard blijven werken.

We kunnen dus nog veel beter worden in het afstemmen van onze efficiëntie op de lokale omstandigheden en nog flexibeler, integraler en inclusiever werken. Ik zou willen zeggen: loop vaker rond in de stad en ervaar wat er leeft en speelt, kijk hoe je kunt aanhaken bij ideeën en behoeftes uit de wijk, en hoe je verbinding kunt maken met projecten van andere afdelingen en organisaties. De overheid van Morgen vraagt dus om resilient governance.”

“De overheid van Morgen moet planmatigheid en efficiëntie zien te verbinden met de vraag naar maatwerk om echt rekening te houden met het individuele belang van de burger en ondernemer. Als we dat voor elkaar krijgen, blijven we een gouden land en blijft Rotterdam een gouden stad.” 

Ontvang gratis Morgens Magazine

Ontvang gratis inspiratie, kennis en updates! Schrijf je in op onze nieuwsbrief & ontvang Morgens Magazine gratis in je mailbox.

Door op verzenden te klikken ga je akkoord met de Privacyverklaring van Morgens