Deze website maakt gebruik van cookies melding sluiten
Zorg

"De patiënt krijgt een centrale rol"

Leone Flikweert (directie PAZIO) over het ziekenhuis van Morgen

Voor de interviewreeks ‘Op weg naar het ziekenhuis van Morgen’ gingen Anouk Blanken en Herbert Fetter in gesprek met Leone Flikweert (directie PAZIO) over het ziekenhuis van Morgen.

PAZIO, een onderdeel van UMC Utrecht, biedt een e-health portaal dat meerdere online zorg- en welzijnsdiensten bundelt.


“Wanneer het gaat over ’de patiënt centraal‘, bijvoorbeeld door middel van patiëntportalen, ligt de regie bij de patiënt en niet meer bij de arts. De patiënt is specialist van zijn eigen ziektebeeld."

Hoe ziet het ziekenhuis van Morgen eruit?

Het fysieke ziekenhuis verdwijnt
“Op dit moment bestaan ziekenhuizen vooral nog uit veel stenen, terwijl het ziekenhuis van Morgen meer richting klinieken en gezondheidscentra gaat. Dit betekent dat de zorg specialistischer wordt, maar er moet wel een balans blijven tussen enerzijds specialisatie en anderzijds één aanspreekpunt voor de patiënt.

Naast deze klinieken en gezondheidscentra zijn er wel nog een aantal diensten die overal beschikbaar blijven, zoals de spoedeisende hulp bijvoorbeeld. Dit hoeft geen probleem te zijn en dit kan ook best mobiel: in een ambulance kan nu al heel erg veel. Vergelijk het met het onderwijs: een aantal jaar geleden werden alle ROC’s steeds groter en groter, maar de afgelopen jaren worden ze juist weer kleiner, waarbij een aantal diensten wel centraal geregeld blijven.

Centrale diensten zijn daarom een must. Zaken als ICT en huisvesting moet overal geregeld zijn, maar dit hoeft niet elke instelling zelf te hebben. Voor een deel is dit een droombeeld: het is nu met name aan de politiek of we dit ook voor elkaar kunnen krijgen.”

Patiënt krijgt centrale rol door onder andere e-health
“Wanneer het gaat over ’de patiënt centraal‘, bijvoorbeeld door middel van patiëntportalen, ligt de regie bij de patiënt en niet meer bij de arts. De patiënt is specialist van zijn eigen ziektebeeld. Op het moment dat de patiënt toegang krijgt tot zijn eigen gegevens, verandert er ook vanzelf iets bij de professional. En het mooie is dat de patiënt het jargon prima kent omdat hij er elke dag mee bezig is.

Mensen hebben inmiddels ook de technische en digitale vaardigheden om met die informatie om te gaan. In die zin vind ik dat de overheid daar bijvoorbeeld veel verder mee is. Als je kijkt naar zaken als vergunningen, zijn die drempels lager geworden, en dat vind ik te prijzen. Als burger kun je nu veel makkelijker meepraten, en dat gaat in de zorg ook gebeuren. Daar kan niemand tegen zijn. De vraag of de patiënt het wel kan, is eigenlijk een achterhoedegevecht.

Ik geloof in e-health dat het gaat om het inzien van gegevens en het communiceren daarover. Het communiceren, is de versnelling. Iedereen denkt dat de zorg onpersoonlijk wordt, maar het is juist persoonlijker dan ooit. Je kan direct communiceren met de specialist, zelfs via de app.”


"Iedereen denkt dat de zorg onpersoonlijk wordt, maar het is juist persoonlijker dan ooit."

Leone Flikweert (PAZIO)
Leone Flikweert (directie PAZIO)

Ontmedicalisering komt op
“Veel mensen denken dat er meer medicijnen komen, maar ik denk juist het tegenovergestelde. Mensen gaan zich meer verantwoordelijk voelen voor hun eigen gezondheid. Bij bankzaken bijvoorbeeld ben je nu zelf meer verantwoordelijk omdat je alles kunt zien. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld labuitslagen. Straks kun je dat voor een groot gedeelte zelf doen.

Daarbij gaan mensen het ook niet vreemd of vervelend vinden om er een grotere afstand voor af te leggen. Neem nu bijvoorbeeld postkantoren. Niemand realiseert het zich nog, maar we hebben bijna geen postkantoren meer. Niemand mist het. Het is van de een op de andere dag gebeurd, met één pennenstreek geregeld. En dan is het interessant om te kijken wat er nu anders is bij de zorg. Dit soort voorbeelden gaan in de zorg zoveel geld besparen. Mensen gaan dat langzaam aan ook normaal vinden.”


“Veel mensen denken dat er meer medicijnen komen, maar ik denk juist het tegenovergestelde."

Wat moet er gebeuren om klaar te zijn voor Morgen?

Samenwerking en leidinggeven
“Partijen in de zorg moeten samenwerken. Nu is er in de zorg angst voor samenwerking, bijvoorbeeld tussen ziekenhuizen onderling. Het beeld bestaat nu dat samenwerking voor alle partijen een win-win moet zijn. En dat is niet zo. Samenwerking kost ook iets en kan niet altijd gelijk op gaan. Samenwerken en co-creatie is investeren en af en toe dingen niet doen. Het gaat om mensen, opkomen voor je eigen belang maar daar open en eerlijk over zijn. Ik heb wel het gevoel dat er een nieuwe wind waait bij de ziekenhuizen, ook wel vanuit VWS. Ik heb er vertrouwen in dat het de goede kant op gaat. Minister Schippers is goed in dingen op tafel leggen en heeft een menselijke kant: dit hoort bij het nieuwe leidinggeven.

Ziekenhuizen moeten investeren in goed, slim management. Daar moet voldoende budget voor zijn. Het wordt namelijk met e-health ook lastiger managen, dus moeilijker om daar mensen voor te vinden. Daarnaast heb je mensen nodig die goed kunnen samenwerken. Nu heb je een Raad van Bestuur en daar onder allemaal divisies, waarbij het lastig is te bepalen met wie je moet praten. Het vergt dus een andere besturing van organisaties, eigenlijk meer centraal.”

Andere taken in het zorgproces
“Er moet geld komen voor begeleiding en coaching voor de patiënt. De artsen gaan die coaching en begeleiding niet doen. Sommige typen artsen kunnen het wel, bijvoorbeeld een huisarts. Echter de patiënt wordt specialist van zijn eigen ziektebeeld en dit vergt echt een andere manier van denken en dus ook een andere manier van opleiden van artsen. In het huidige systeem worden artsen opgeleid om een specifiek ziektebeeld te achterhalen en dat vervolgens te genezen.

Dit betekent ook dat er op termijn minder medisch specialisten nodig zijn, maar er komt ook weer werk bij. Artsen kunnen veel meer het echte artsenwerk gaan doen. Ik ben altijd verrast als een huisarts bijvoorbeeld iets kan hechten: die taak hebben ze inmiddels bijna niet meer. De routinematige handelingen gaan naar andere professionals. Voor de artsen zal het dan werkinhoudelijk leuker worden. Op het moment dat de verantwoordelijkheid meer richting de patiënt gaat, ga je misschien minder naar de arts."


"De patiënt wordt specialist van zijn eigen ziektebeeld."

"Daarnaast is een belangrijk discussie wie waar verantwoordelijk voor is. Het gedoe en de administratieve last van artsen zit niet in e-health, maar in protocollen. Dat kun je veel slimmer regelen. Maar onduidelijkheid in verantwoordelijkheden leidt tot slechte implementatie: niemand is verantwoordelijk voor het totaal.”

In het ziekenhuis van morgen hebben patiënten de centrale rol gepakt in het zorgproces, niet meer de artsen. Doordat patiënten deze centrale rol hebben voelen zij zichzelf verantwoordelijk voor de eigen gezondheid. Iets dat gaat leiden tot ontmedicalisering enerzijds en anderzijds specialisering binnen de ziekenhuizen.

Om hier te komen moeten partijen in de zorg echt gaan samenwerken. Deze samenwerking vraagt om leiderschap om dingen echt anders te gaan organiseren."

Ontvang gratis Morgens Magazine

Ontvang gratis inspiratie, kennis en updates! Schrijf je in op onze nieuwsbrief & ontvang Morgens Magazine gratis in je mailbox.

Door op verzenden te klikken ga je akkoord met de Privacyverklaring van Morgens