Deze website maakt gebruik van cookies melding sluiten
Overheid

Op weg naar de gemeente van Morgen - deel 2

Hoe ziet de gemeente er over vijf jaar uit? Wat hebben gemeenten nodig om daar te komen en wat is de rol van VNG Realisatie? Morgens ging hierover in gesprek met Ingrid Hoogstrate, interim-directeur van VNG Realisatie.

In deel 1 van dit interview schetste Ingrid haar beeld van de ontwikkelingen die gemeenten de komende vijf jaar zullen doormaken. Ook hebben we kunnen lezen wat de kracht van gemeenten is en waar hun ontwikkelpunten zitten. Deel 2 gaat over wat gemeenten nodig hebben om de uitdagingen van Morgen te realiseren. Als inleiding hieronder een korte samenvatting van deel 1 van dit interview.

Gemeenten over 5 jaar

Ingrid voorziet de komende jaren drie trends voor gemeenten in Nederland:

  • Ten eerste zet de huidige lijn van toenemende digitalisering door: “Over 5 jaar loop je nog steeds bij het gemeentehuis naar binnen. De digitalisering neemt wel toe. Dus wat dat betreft, is dit het doortrekken van de huidige lijn.”
     
  • De tweede trend is dat dit in toenemende mate zal leiden tot digitaal maatwerk voor dienstverlening aan inwoners en ondernemers. In de digitale processen van de gemeente komt de klant steeds meer centraal te staan. Ingrid: “Het ideale scenario zou zijn dat je als inwoner herkend wordt door je gemeente op wat jij nodig hebt. Om dat te realiseren is digitaal maatwerk nodig. Dat betekent dat de dienstverlening wordt afgestemd op wat jij nodig hebt en niet op het proces van de gemeente.”
     
  • Ten derde stelt ze dat gemeenten veel meer gaan samenwerken. Samenwerken om technologische ontwikkeling en implementatie ter hand te nemen, maar ook bij het vinden van de juiste mensen en het bieden van een uitdagende baan. “Wellicht kunnen gemeenten in de toekomst een samenwerkingsovereenkomst met andere organisaties sluiten, zodat ze samen profijt hebben van bijvoorbeeld een goede data scientist. Dat zie ik in de toekomst steeds meer gebeuren en dat zal ook moeten om talent een interessante werkomgeving te bieden.”

Gemeenten van nu

Ingrid geeft aan dat het moeilijk te zeggen is waar dé gemeente nu staat, omdat dit wisselt per gemeente. Er gaat wel veel goed: gemeenten leveren kwaliteit, maar de kwaliteit van dienstverlening is wisselend. Gemene deler is dat gemeenten veel op hun bord hebben, het absorptievermogen van gemeenten wordt op de proef gesteld. “Het moeilijke is dat eigenlijk alles moet. Je kunt wel alleen doen wat de wet voorschrijft, maar dan mis je de slag naar de digitale overheid en de informatiesamenleving.”

De kracht van gemeenten is volgens Ingrid dat zij dicht bij de burger staan. Persoonlijk contact is nog steeds van belang: “Dat gezicht van de overheid is voor mensen een cruciaal onderdeel van de rol van de gemeente. Dit kun je deels digitaliseren, maar het persoonlijke contact zal voor altijd onderdeel zijn van de rol van de gemeente.”

Tot slot ziet ze dat gemeenten steeds vaker de samenwerking zoeken. Met burgers, bedrijven en andere overheden: “Het ligt echt in ieders mond bestorven. Het idee dat je als gemeenten samen dingen gaat oppakken in plaats van ieder voor zich, daar voel ik enorm enthousiasme voor.”

Wat is er nodig om de gemeente van Morgen te realiseren?

Om over vijf jaar een moderne gemeente te zijn, moet een gemeente drie dingen doen:

  • Allereerst is het belangrijk dat gemeenten bewust digitaliseren. Ze moeten blijven nadenken over de vraag wat technologische ontwikkelingen betekenen voor hen als gemeenten.
  • Ten tweede kunnen gemeenten zich aanmelden om samen te werken aan een 'proof of concept' voor nieuwe architectuur en infrastructuur.
  • Tot slot kunnen ze nu al aan de slag met hele concrete acties, bijvoorbeeld door Protocol versie 6 (IPv6) te implementeren en digitale sensoren in de buitenruimte toe te passen.

Bewust digitaliseren
Ingrid geeft aan dat gemeenten vooral bewust moeten digitaliseren. Ze moeten nadenken over de vormgeving van hun dienstverlening en welke positie zij willen innemen binnen de informatiesamenleving. “Dit gaat met name over het op bestuurlijk en beleidsmatig niveau nadenken over de vraag: hoe gaan wij om met de ontwikkelingen die op ons afkomen? Daar hebben we veel materiaal voor liggen. Voor hulp bij die vraag kunnen zij bij de VNG terecht.”

Meld je aan!
Ingrid vervolgt: “Daarnaast gaat een aantal voorlopergemeenten de komende tijd aan de slag met een 'proof of concept' van de nieuwe architectuur en infrastructuur. We roepen gemeenten dan ook op om zich te melden als ze hieraan willen meedoen. De Taskforce Samen Organiseren heeft hierin het voortouw. Wat betreft de twee sporen die ik eerder al noemde: op het bestaande spoor kun je werken aan de verdere ontwikkeling van je dienstverlening. Op het tweede spoor zijn er innovatieprojecten die aanschouwelijk maken wat innovaties betekenen. Daar kun je gewoon aan mee doen. Die staan op De Pilotstarter. Hier staan pilots die je nu al kunt toepassen binnen je gemeente.”

'The Internet of Things'
Tot slot zijn er dingen die gemeenten nu al kunnen toepassen. Ingrid: “In het kader van ‘The internet of things’ moet je als gemeente zorgen dat je Internet Protocol versie 6 implementeert. Dit moet sowieso al volgens de Europese regelgeving, maar binnenkort vormt dit ook binnen Nederland een randvoorwaarde. Als je als gemeente bijvoorbeeld morgen een nieuwe lantaarnpaal laat plaatsen, kan het handig zijn om deze te verbinden aan het openbare WiFi-netwerk of andere sensoren. Je hoeft niet nu al de gemeente van over vijf jaar te gaan bouwen, want er zijn heel veel stappen die je als gemeente nu al kunt zetten.”

De rol van VNG Realisatie

VNG Realisatie, zoals KING vanaf 2018 heet, heeft natuurlijk ook een rol in de door Ingrid beschreven veranderingen van de komende jaren. Ze beschrijft hierbij wel een omslag in de manier van denken en werken. Waar KING voorheen snel dingen 'overnam', is het de bedoeling dat gemeenten in de toekomst eigenaar van de verandering zijn en blijven.

“We zien vaak, en daar zijn we bij VNG Realisatie ook gedeeltelijk verantwoordelijk voor, dat mensen binnen een gemeente een leuk idee hebben. Vervolgens wordt VNG Realisatie betrokken en laten gemeenteambtenaren het los. Daarmee is het niet meer van die gemeente, maar is het automatisch ‘iets uit Den Haag’ geworden. Dat willen zowel de gemeenten als wij niet meer. Het doel is dus dat de gemeenten het zélf gaan doen, ondersteund door VNG Realisatie.”

Ten tweede moet daadwerkelijk worden overgegaan tot realisatie. “Gemeenten zijn eigenaar en zullen meer dingen zelf doen. VNG Realisatie ondersteunt hen daarbij en zal daarnaast gezamenlijke projecten in opdracht van die gemeenten uitvoeren. Deels gebeurt dit al, zoals met de Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur en de Common Ground. Maar hierbij gaat het echt om het realiseren van zaken als de landelijke onlinediensten, hoe die te beheren en zorgen dat ze ook gebruikt worden door gemeenten, met onze hulp.”

Succesfactoren
Als we Ingrid tot slot vragen wanneer ‘de gemeente van Morgen’ een succes is, antwoordt zij: "Als de leden van de VNG het een succes vinden. Maar daarnaast zou ik het echt fantastisch vinden als er op zijn minst een begin van een gemeenschappelijk datalandschap is. Met voorzieningen die door alle gemeenten gebruikt worden. Doordat wij hier een basis voor leggen, kunnen de gemeenten er zelf – maar ook startups en grote bedrijven – voorzieningen op baseren. Als dat bij een paar processen gerealiseerd is over vijf jaar, zou ik erg tevreden zijn.”

Ontvang gratis Morgens Magazine

Ontvang gratis inspiratie, kennis en updates! Schrijf je in op onze nieuwsbrief & ontvang Morgens Magazine gratis in je mailbox.

Door op verzenden te klikken ga je akkoord met de Privacyverklaring van Morgens