Deze website maakt gebruik van cookies melding sluiten
Zorg

“Verandering moet op basis van ‘disruption’ van buitenaf komen”

Bart Malenstein (CEO Bergman Clinics) over het ziekenhuis van Morgen

In de interviewreeks over het ziekenhuis van Morgen komt een aantal belangrijke spelers in de zorgmarkt aan het woord. Frank van Berkel en Damien Folkerts spraken dit keer met Bart Malenstein, CEO van Bergman Clinics.

Bekijk de video-impressie en lees het interviewverslag.

Bart Malenstein (CEO Bergman Clinics) over het ziekenhuis van Morgen

Hoe ziet het ziekenhuis van Morgen er uit?

Zorg in het ziekenhuis, naar de eerste lijn of digitaal?

“Je kan het ziekenhuis van Morgen opdelen in drie categorieën: (1) de electieve zorg, (2) de chronische zorg en (3) de acute, complexe en multidisciplinaire zorg.

In deze laatste categorie gaat er een concentratie plaatsvinden naar zo’n 30 à 40 kernziekenhuizen. Deze behandelingen vragen om dure middelen en infrastructuur. Binnen deze concentratie heeft elk ziekenhuis ook weer een bepaalde mate van specialisatie.

De chronische zorg verschuift grotendeels naar de eerste lijn, ondersteund door digitale platforms. Hier gaan technologische ontwikkelingen een hele belangrijke rol spelen. Dit begint nu een beetje op gang te komen, op het gebied van diabetes, hartfalen en COPD bijvoorbeeld.

Aan de electieve kant zie ik behandelingen vrijwel volledig naar de focusklinieken verschuiven. Deze zijn in staat om behandelingen op een betere, goedkopere en patiëntgerichte manier uit te voeren. Dit geldt zeker voor de medische zorg voor de laagrisico ‘gezonde’ patiënten, die vaak ‘’mechanische” klachten hebben en gestandaardiseerd behandeld kunnen worden.”

Electieve, chronische en acute zorg

Wat gebeurt er met de diagnostiek?

“Ik denk dat eerst een groot deel van de diagnostiek verdwijnt uit het ziekenhuis, maar ook uit de focusklinieken. Nu vinden alle diagnostische stappen nog subjectief plaats in de tweede lijn door de medische specialisten. Zij doen dat op basis van eigen kennis en ervaring en niet op basis van objectieve dataverzameling. Het ontbreken van uniforme dataverzameling aan de voorkant van het proces heeft verschillende gevolgen. Zo verwijzen huisartsen hun patiënten vaak onnodig door naar de medisch specialist. Er zit veel variatie in de indicatiestelling, waardoor patiënten soms onnodig behandeld worden of juist niet behandeld worden terwijl een behandeling wel nuttig is." 

Diagnostiek en indicatiestelling naar de eerste lijn
"In de toekomst verplaatst de diagnostiek en indicatiestelling zich meer naar de eerste lijn, daarbij ondersteund door digitale platforms, artificial intelligence en diagnostische klinieken.

We zijn bijvoorbeeld al een tijd bezig met het kwantificeren en objectiveren van de indicatiestelling bij heupslijtage. Een patiënt die binnenkomt met zijn heupklacht bij de huisarts wil je het liefst al ter plekke onderzoeken en beoordelen of een operatie nuttig is. Maar je kunt niet van een huisarts verwachten dat alle benodigde kennis en ervaring aanwezig is. Dit kan wel als de huisarts ondersteund wordt door een digitaal platform waarin de patiënt gestandaardiseerd de diagnostische stappen doorloopt en een predictiemodel voorspelt of een operatie (of andere behandeling) nuttig zal zijn.

Stap 1 is een standaard gevalideerde vragenlijst in combinatie met een punten-scoring-systeem om de baseline-meting te doen. Hieruit komt een profiel van de patiënt waarmee je inzicht krijgt in het niveau van de klachten, zoals pijn, en de kwaliteit van leven. Stap 2 betreft het lichamelijk onderzoek. Dat kan een huisarts (of fysiotherapeut) gestandaardiseerd doen met behulp van technologie. Afhankelijk van de scores in stap 1 en 2, maak je in stap 3 een röntgenfoto om objectief te kunnen vaststellen wat de slijtage is van het heupgewricht.

Op dit moment stelt een radioloog (meestal) binair vast of er artrose is. Er is al een model uit de Radiologie dat de mate van slijtage in de heup classificeert. We zijn dat model nu met een algoritme aan het automatiseren. Door middel van artificial intelligence kunnen we beter bepaalde patronen herkennen. Die aanpak classificeert niet op een schaal van 0 tot 4 maar op een schaal van 0 tot 100. Dan tel je alle drie de stappen bij elkaar op en weeg je die in een predictiemodel."

Eerste lijnszorg vs. ziekenhuizen

Heup-predictiemodel
"Het heup-predictiemodel genereert hele exacte voorspellingen. Met ongeveer 10 orthopeden hebben we naar de dataset gekeken met alle variabelen naast elkaar en wordt “de Gouden Standaard” in het model vastgelegd. Alleen al met de vragenlijst en het lichamelijk onderzoek kwamen we op een voorspellende waarde (AUC) van 0,87. Met de röntgenfoto erbij komen we op 0,95. Dat is een zeer hoge voorspellende waarde.

QuoMD is een bedrijf dat zich hier volledig op gaat richten. In eerste instantie op de digitalisering van de diagnostiek en vervolgens op de vergelijking tussen de verschillende behandelingen en aanbieders van behandeling.”

Veranderingen voor ziekenhuizen en medisch specialisten

“Als de diagnostiek niet meer in het ziekenhuis plaatsvindt, moet het ziekenhuis een keuze maken voor de expertise waarop het zich gaat richten. Een ziekenhuis dat geen keuze maakt en van alles een beetje blijft doen, zal het dan niet gaan redden. Veel ziekenhuizen zijn recentelijk vastgoedprojecten aangegaan of hebben dure apparatuur in huis. Dit leidt tot enorme overheadkosten, soms tot zo’n 25 procent."

Verandering op basis van 'disruption' van buitenaf
Het gevolg van de zojuist beschreven verandering is dat je de overhead in je organisatie moet afbouwen. Dat vinden ziekenhuizen heel ingewikkeld. Zij zijn zich bewust dat veranderingen gaan komen, maar willen er zelf nog niet aan meedoen. Ze hebben geen zin om hun eigen autonomie op te geven. Ze zien het wel als het komt. Dus die verandering gaat niet vanuit het ziekenhuis zelf komen. De verandering moet echt op basis van ‘disruption’ van buitenaf komen. Dat kan maar op één manier: systeemverandering. Als het systeem blijft zoals het nu is, duurt het nog 50 jaar voordat er wat verandert.”


“De weerstand en emotie van ziekenhuizen is begrijpelijk, maar de rationalisatie van het proces is nodig. Die is maatschappelijk ook noodzakelijk omdat ze zorg anders niet meer betaalbaar is.”

Systeemverandering
“De ondernemers zetten de systeemverandering in. Maar op een andere manier dan nu. Je moet aan de voorkant beginnen, bij de huisartsen. Daar moet de indicatiestelling en diagnostiek gaan plaatsvinden. Dat wordt de plek waar objectieve informatie van de patiënt wordt verzameld. Deze plek moet ook een vergelijkingsplatform worden. Hier kan de patiënt zelf zijn aanbieder kiezen op basis van effectiviteit, veiligheid, prijs en service. Hierdoor ontstaat een heel goed opgeleide patiënt die betrokken is in het proces. Door de enorme beschikbaarheid aan nieuwe informatie over de behandeling, wordt de patiënt kritischer over waar hij naartoe gaat. Als aanbieders volumevrij mogen werken, zal het aantal aanbieders voor bijvoorbeeld heupchirurgie zich heel snel concentreren van meer dan 100 van nu naar 10 of 20 in de toekomst.

Het betekent wel dat we ondernemers moeten toestaan in het zorglandschap. Nu heerst er nog een negatief beeld over zorgondernemers die geld verdienen. Nederland is hierin een uitzondering op veel andere landen in de wereld. Echter, voor de maatschappij is het van enorme toegevoegde waarde als je hoge kwaliteit zorg kan bieden met hoge transparantie en tegen lagere prijzen.”

Rol van tech-giganten als Google, Amazon en Apple

Gaan de tech-giganten zoals Google, Amazon en Apple een rol spelen in de verandering van de diagnostiek?

“Technieken, zoals e-health toepassingen (bijvoorbeeld Apple Watch) die voortdurend monitoren, zijn ondersteunend aan het huidige zorgproces. Het is gewoon een hele mooie manier van nieuwe inzichten creëren, informatieverzameling en selfservice.

Maar bij het stellen van een diagnose heb je ook informatie nodig die je niet op afstand kan verzamelen. Denk daarbij aan scans en foto’s maken, het meten van bloedwaarden, et cetera. Het platform voor het verzamelen van deze data zelf is wel digitaal, maar de verschillende (fysieke) stappen die genomen worden in het proces zullen ergens moeten plaatsvinden. De organisatie die het platform aanbiedt en onderhoud zorgt ervoor dat de verschillende partners in de keten de data met het platform uitwisselen. Alle informatie van huisartsen, fysiotherapeuten en diagnostische centra moet bij elkaar komen op één plek. Dit in z’n geheel zie ik een Apple of een Google niet snel doen.”

Robotisering kan snel gaan

“Honderd jaar geleden is de eerste lopende band ontwikkeld in de auto-industrie. De vraag is waarom er in de zorgsector nooit iets aan robotisering is gedaan? De dokter is altijd leidend geweest van A tot Z in het hele proces. Maar ik denk dat als vernieuwingen aan de voorkant van het zorgproces hun intrede doen, er dan ruimte ontstaat voor technologische ontwikkelingen zoals robotisering. Deze ontwikkelingen kunnen zorgen voor gestandaardiseerde operaties en uitkomsten met een vaste productiviteit en een nog lagere prijs. Deze versnelling kan hard gaan.”

Ontvang gratis Morgens Magazine

Ontvang gratis inspiratie, kennis en updates! Schrijf je in op onze nieuwsbrief & ontvang Morgens Magazine gratis in je mailbox.

Door op verzenden te klikken ga je akkoord met de Privacyverklaring van Morgens